Öğrencilerin uygun
yöntemlerle kontrol edilmesi sınıf yönetiminin en önemli
konularından biridir. Öğrencilerde olumlu bir disiplin
anlayışı gerçekleştirmek için geliştirilen çeşitli kuramlar
aşağıda verilmiştir.
Düşük Denetimli
Disiplin: Bu anlayışın temel felsefesi, öğrencilerin
kendilerinden sorumlu olabileceği ve uygun kararlar
verilebileceği ilkesine dayanmaktadır. Sürekli kontrolün
öğrenciler üzerinde olumsuz etkisi olacağı savunulmaktadır.
Bu yaklaşım “ insan doğuştan iyidir” felsefesine göre
hareket eder. Öğrencilere saygı, kabul ve güvenle yaklaşıldığında
özde olan iyiliğin kendiliğinden ortaya çıkacağını belirtilmektedir.
Transaksiyonel
Analiz: Bu yaklaşım, iletişim içinde kullanılan
üç benlik durumu üzerinde durmaktadır. Ana-baba, çocuk
ve yetişkin benlik. Bu benlik durumlarından yetişkin
yetişkine bir iletişim kurulursa iletişim çatışmalarının
ortadan kalkacağına inanılmaktadır. Bu nedenle öğretmen
ve öğrenci arasında da yetişkin yetişkine bir iletişim
olması gerektiği üzerinde durulmaktadır.
Ginot Modeli:
Bu yaklaşıma göre de önemli olan doğru iletişimi
benimsemek ve çocukların benlik kavramını olumsuz yönde
etkilemeyecek şekilde mesajlar verme gereğidir. Bu amaçla
mesajlar şu özellikleri taşımalıdır:
1. Mantıklı mesajlar
vermek
2. Kızgınlığını uygun ifade etmek
3. Paylaşıma davet etmek
4. Öğrencinin duygularını bilmek ve kabul etmek
5. Etiketlemeden kaçınmak
6. Düzeltmeye yönelik direktifler kullanmak
7. Zararlı sorulardan kaçınmak
8. Öğrencinin yorumlarını kabul etmek.
9. Alay etmemek
10. Aceleci yardımlardan kaçınmak
11. Küçük talihsizlikleri kısaca tanımlamak.
Grup Yönetimi:
Sınıf bir grup olarak ele alınmalı ve öğretmen ve öğrenciler
bu grubun üyeleri olarak kabul edilmeli anlayışından
hareket eden bu yaklaşımda önemli olan, öğrencilere
grup içinde uygun roller belirlemek ve sorumluluk vermek
ve grup içi dinamikleri doğru olarak tespit edebilmektir.
Gerçeklik terapisi:
İnsanın davranışlarını kendilerinin seçtiklerini
ve bu nedenle yalnızca ne yaptıklarından değil ne düşündüklerinden
ve ne hissettiklerinden de sorumlu oldukları varsayımından
hareket eden bu yaklaşım, okul disiplinin sağlanmasında
önemli olan amacın öğrencilerin başarılı kimlik oluşturmalarına
yardım etmek olduğunu savunur.
Bu amaçla şu ilkeleri
benimser:
1. Katılım; öğrencilerin
gerçeklerle yüz yüze gelmesinin sağlanması.
2. Şu anki davranışa odaklaşma.
3. Davranışı değerlendirme
4. Sorumlu davranışı planlama
5. Kendini adama
6. Bahane bulmamak
7. Cezalandırmamak.
Gelişimsel
Disiplin Yaklaşımı: Bu yaklaşımda önemli olan
öğrencilerinin davranışlarının bulundukları gelişim
düzeyi açısından nasıl açıklanabileceği ve bu düzey
açısından nasıl yorumlanacağıdır. Beş evrede uygulanan
bir disiplin yaklaşımıdır.
1. Evre: Okul
öncesi döneme kadar olan bu evrede öğrenciler somut
işlemler evresindedirler ve ahlak anlaşışı olarak da
ödül-ceza aşamasındadırlar. Disiplin sağlanmaya çalışılırken,
çocukların dışsal kontrolden içsel kontrole ulaşmaları
sağlanmaya çalışılır. Bu amaçla gösterilen yanlış davranış
karşısında bu davranışı ortadan kaldıracak bir ceza
verilir bu cezalar dayağı içermeyen ama fiziksel güç
kullanmayı gerektiren cezalardır. Örneğin: arka sıraya
göndermek gibi.
2. Evre: okul
öncesi dönemden ilköğretim 3. Sınıfa kadar olan evredir.
Bu evrede kuralı koyan ve koruyan öğretmendir. Öğrenciler
kuralı anlasalar bile ben merkezci davrandıkları için
uymak istemeyebilirler. Davranış biçimlendireme yöntemleri
kullanılabilir örneğin jeton ekonomisi ya da kart sistemi
gibi. Bu iki evrede öğretmenin kontrolü yüksektir.
3. Evre: 4.
Ve 8. Sınıflar arasındaki evredir. Kurallar öğretmen
öğrenciler ve yöneticilerle birlikte koyulur. Düşünce
soyuta doğru gelişim gösterir ve ben merkezlilik azalır,
paylaşım önemlidir. kontrol teorisine göre öğrencilerin
gereksinimleri öğrenilir, kurallar öğrenciler için anlamlı
olmalıdır. Davranışlarını kendilerinin değerlendirmeleri
sağlanmalıdır. Mantıki sonuçlar yöntemine göre öncelikle
hatalı davranışların amaçları belirlenir, ikinci olarak
alternatif davranışlar belirlenir ve üçüncü olarak da
değişim için öğrenci teşvik edilir.
4. Evre: lise
dönemidir. Bu evrede kurallar tüm okulla birlikte belirlenir.
Öğrencilerin birbirini izlemeleri ve sözleşmeler uygulanır.
Bu evrede kuralların benimsenmesi ve içselleştirilmesi
söz konusudur. Öğretmen öğrenci arasında yetişkin yetişkine
iletişimler gerçekleştirilmelidir. Ayrıca Ginott modeli
disiplin açısından uygun bir yaklaşım olur.
5. Evre:
üniversite dönemini kapsayan evredir. Artık öğrencilerin
evrensel ahlakı ve içsel kontrolü tamamen benimsedikleri
kabul edildiği için, kurallar disiplin komiteleri tarafından
koyulur ve uygulanır. Önemli olan demokratik bir toplum
oluşturabilmektir.
Gelişimsel yaklaşım
ahlak evrelerini esas alarak bir disiplin anlayışı geliştirmiştir.
Bu anlayışta “ Adalet yasanın üzerindedir”görüşü hakimdir.
Demokrasi uygulamaları için şöyle bir benzetme yapılmaktadır:
“ demokratik olmayan yönetimler pupa yelken giden şatafatlı
bir gemiye benzer. Muhteşem bir şekilde hareket ederse
de bir gün bir kayalığa çarpar ve sonsuza kadar batar.
Demokrasi yalnızca bir Sal gibidir ve kayalara da çarpsa
asla batmaz ancak ayaklarınız her zaman suyun içindedir”.
Demokratik ve özgür bireyler yetiştirilmek isteniyorsa
demokratik tutumlardan asla vazgeçilmemelidir.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
ORTAÖĞRETİM KURUMLARI ÖDÜL VE DİSİPLİN YÖNETMELİĞİ
Resmi gazete: 19.1.2007/26408
İKİNCİ KISIM
Öğrencilerin Uyacakları Kurallar, Öğrencilerden
Beklenen Davranışlar ve Öğrencilerin Korunması
BİRİNCİ BÖLÜM
Öğrencilerin Uyacakları Kurallar ve
Beklenen Davranışlar
Öğrencilerin uyacakları kurallar ve beklenen davranışlar
MADDE 5 – (1) Öğrencilerin;
Atatürk inkılâp ve ilkeleri ile Atatürk milliyetçiliğine
bağlı,Türk milletinin millî, ahlaki, manevi ve kültürel
değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini,
vatanını, milletini seven ve yücelten insan haklarına
saygılı, cumhuriyetin demokratik, laik, sosyal ve hukuk
devleti olması ilkelerine karşı görev ve sorumluluklarını
bilen ve bunları davranış hâline getiren; beden, zihin,
ahlak, ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı,
gelişmiş bir kişiliğe, hür ve bilimsel düşünme gücüne,
geniş bir dünya görüşüne sahip topluma karşı sorumluluk
duyan yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetişmeleri
için okul yönetimi, öğretmenler, rehberlik servisi,
okul-aile birliği ve ilgili diğer paydaşlarla iş birliği
yapması istenir.
(2) Bu doğrultuda
öğrencilerden;
a) Atatürk inkılâp ve ilkelerine bağlı kalmaları ve
bunları korumaları,
b) Hukuka, toplum değerlerine ve okul kurallarına uymaları,
c) Doğru sözlü, dürüst, erdemli ve çalışkan olmaları;
güzel ve nazik tavır sergilemeleri; kaba söz ve davranışlarda
bulunmamaları; barış, değerbilirlik, hoşgörü, sabır,
özgürlük, eşitlik ve dayanışmadan yana davranış göstermeleri,
ç) Yöneticilere, öğretmenlere, diğer görevlilere, arkadaşlarına
ve çevresindeki kişilere karşı saygılı, hoşgörülü davranmaları;
küçükleri ve yaşlıları korumaları, engelliler ile yardıma
muhtaç durumda olanların yardımına koşmaları,
d) Başkalarının da kendisi gibi insanlık ailesinin onurlu
ve saygın bir üyesi olduğunu unutmamaları; ırk, renk,
cinsiyet, dil, din, milliyet ayrımı yapmaksızın herkese
karşı iyi davranmaları; insan hak ve özgürlüğü ile onurunun
korunması için gerekli duyarlılığı göstermeleri,
e) Tutumlu olmaları; millet malını, okulunu ve okul
eşyasını kendi öz malı gibi korumaları, zarar vermemeleri
ve zarar verdiklerinde ödemeleri,
f) Sağlığa zararlı ve bağımlılık yapan maddeleri kullanmamaları,
bu tür maddelerin kullanıldığı yerlerde bulunmamaları,
g) Her çeşit kumar ve benzeri oyunlardan, bu tür oyunların
oynandığı ortamlardan uzak kalmaları,
ğ) Okula ve derslere düzenli olarak devam etmeleri,
h) Çevrenin doğal ve tarihi yapısını korumaları, çevreyi
kirletmemeleri ve güzelleştirmek, geliştirmek için katkıda
bulunmaları,
ı) Kitapları sevmeleri ve korumaları; kitap sevgisi
ve okuma alışkanlığı kazanmaları; boş zamanlarını faydalı
işler yaparak geçirmeleri,
i) Sorumluluk bilinciyle trafik kurallarına uymaları
ve davranışlarıyla örnek olmaları,
j) Fiziksel, zihinsel ve duygusal güçlerini uyumlu olarak
yönetmeleri; beden, zekâ ve duyguları ile bunları verimli
kılacak irade ve yeteneklerini geliştirmeleri; kendilerine
saygı duymayı öğrenmeleri, böylece dengeli bir biçimde
geliştirdikleri varlıklarını aile, toplum, vatan, millet
ve insanlığın yararına sunmaları,
k) İnsan hakları ve demokrasi bilincini özümsemiş ve
davranışa dönüştürmüş olmaları, kötü muamele ve her
türlü istismara karşı duyarlı olmaları,
l) Toplam kalite yönetimi anlayışı ile ekip çalışmalarında
rol almaları,
m) Okul, öğrenci veli sözleşmesine uygun davranmaları,
n) İnsana ve insan sağlığına gereken önemi vermeleri,
o) Savaş, yangın, deprem ve benzeri olağanüstü durumlarda
topluma hizmet etkinliklerine gönüllü katkı sağlamaları
ve verilen görevleri tamamlamaları,
ö) Zararlı, bölücü, yıkıcı, siyasi ve ideolojik amaçlı
faaliyetlere katılmamaları, bunlarla ilgili amblem,
afiş, rozet, yayın ve benzerlerini taşımamaları ve bulundurmamaları,
p) Bilişim araçlarını kişisel, toplumsal ve eğitsel
yararlar doğrultusunda kullanmaları,
r) Bilişim araçlarını; zararlı, bölücü, yıkıcı ve toplumun
etik kuralları ile bağdaşmayan ve şiddet içerikli amaçlar
için kullanmamaları; bunların üretilmesine, bulundurulmasına,
taşınmasına yardımcı olmamaları ve sanal ortamlarda
da bu doğrultuda davranmaları
beklenir.
(3) Uyulması gereken
kuralların ve beklenen davranışların; derslerde, törenlerde,
toplantılarda, rehberlik çalışmalarında ve her türlü
sosyal etkinliklerde öğrencilere kazandırılmasına çalışılır.
(4) Okul yönetimi,
yukarıdaki hususlar ve bunlara uyulmaması durumunda
öğrencilerin karşılaşabilecekleri disiplin işlemleri
ile ilgili olarak kendilerini ve velilerini her türlü
iletişim aracıyla bilgilendirir.
İKİNCİ BÖLÜM
Öğrencilerin Korunması
MADDE 6 – (1) Yönetici
ve öğretmenlerce;
a) Aile içinde ve dışında şiddete maruz kalan, ilgisizlik
nedeniyle veya zorlanarak Kanun ve toplumun etik kurallarına
aykırı olan yollara yönelme ihtimali bulunan öğrencilerle
ilgili gerekli önlemlerin alınması,
b) Öğrencilerin her türlü madde bağımlılığından, uyuşturucu
ve benzeri maddeleri bulundurmaktan, kullanmaktan, bu
tür maddelerin üretim ve kaçakçılığına alet olmaktan
korunması,
c) Öğrencilerin pornografi, teşhir, cinsel sömürü, istismar,
taciz ve her türlü olumsuz davranışlardan korunması,
ç) Öğrencilerin, diğer öğrenciler tarafından fiziksel
ve ruhsal yönden zarar görmemeleri için dedikoduya,
zorbalığa, tehdide, sataşmaya ve onur kırıcı her türlü
lakap takılmasına karşı korunması
konularında veli veya ailelerle de iş birliği yapılarak
gerekli tedbirler alınır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Cezalar ve Davranışlar
BİRİNCİ BÖLÜM
Disiplin Cezaları
Disiplin cezaları
MADDE 11 – (1) Öğrencilere
davranışlarının niteliklerine göre;
a) Kınama,
b) Okuldan kısa süreli uzaklaştırma,
c) Okuldan tasdikname ile uzaklaştırma,
ç) Örgün eğitim dışına çıkarma
cezalarından biri verilir.
Disiplin cezasını gerektiren davranışlar
MADDE 12 – (1) Cezayı
gerektiren davranışlar şunlardır:
a) Kınama cezasını gerektiren davranışlar;
1) Okulu, okulun eşyasını ve çevresini
kirletmek,
2) Yönetici, öğretmen veya eğitici personel tarafından
verilen görevleri yapmamak,
3) Kılık-kıyafete ilişkin mevzuat hükümlerine uymamak,
4) Tütün ve tütün mamullerini bulundurmak veya içmek,
5) Başkasına ait eşyayı izinsiz almak veya kullanmak,
6) Dersle ilgili araç-gereci yanında bulundurmamak,
bulundurulması yönündeki uyarılara aldırmamak, sahip
olmasına rağmen ders araç-gerecini kullanmamayı alışkanlık
hâline getirmek,
7) Yalan söylemek,
8) Okula geldiği hâlde özürsüz olarak derslere, uygulamalara,
etütlere, törenlere ve diğer sosyal etkinliklere geç
katılmak veya erken ayrılmak,
9) Okul kütüphanesi, laboratuvar , atölye, pansiyon,
spor yurdu veya diğer bölümlerden aldığı kitap, araç-gereç
ve malzemeyi zamanında vermemek, eksik vermek veya
kötü kullanmak,
10) Okul içinde veya dışında okulun personeli ile
diğer kişilere karşı kaba ve saygısız davranmak,
11) Dersin ve ders dışı faaliyetlerin akışını ve düzenini
bozacak davranışlarda bulunmak,
12) Kopya çekmek veya çekilmesine yardımcı olmak,
13) Yatılı okullarda gece izinsiz ve özürsüz pansiyon
dışına çıkmak veya dışarıda kalmak, izin süresini
özürsüz olarak uzatmak,
14) Yasaklanmış, müstehcen yayınları okula ve okula
bağlı yerlere sokmak veya yanında bulundurmak,
15) Okul yetkililerinin ve disiplin kurulunun çağrılarına
uymamak ve çağrı yazılarını almaktan kaçınmak,
16) Üzerinde kumar oynamaya yarayan araç-gereç bulundurmak,
17) Okulca istenen kişisel veya ailesi ile ilgili
bilgileri okula geç bildirmek, yanlış bildirmek veya
bildirmemek,
18) Bilişim araçlarını, okul yönetimi ile öğretmenin
bilgisi ve izni dışında konuşma yaparak, ses ve görüntü
alarak, mesaj ve e-mail göndererek, bunları arkadaşlarıyla
paylaşarak eğitim-öğretimi olumsuz yönde etkileyecek
şekilde kullanmak,
b) Okuldan kısa süreli uzaklaştırma
cezasını gerektiren davranışlar;
1) Kişilere, arkadaşlarına söz ve
davranışlarla sarkıntılık, hakaret ve iftira etmek
veya ahlak kuralları ile bağdaşmayan davranışlarda
bulunmak ya da başkalarını bu gibi davranışlara kışkırtmak,
2) Kişileri veya grupları dil, ırk, cinsiyet, siyasi
düşünce, felsefi ve dini inançlarına göre ayırmayı
, kınamayı, kötülemeyi amaçlayan davranışlarda bulunmak
veya ayrımcılığı körükleyici semboller taşımak,
3) İzinsiz gösteri veya toplantı düzenlemek, bu tür
gösteri veya toplantılara katılmak ve bu amaçla yapılan
etkinliklerde bulunmak,
4) Her türlü ortamda kumar oynamak veya oynatmak,
5) Öğretmen, eğitici personel veya okul yönetimince
verilen görevlerin yapılmasına engel olmak,
6) Öğretmenlere, eğitici personele, yöneticilere,
memurlara, diğer görevliler ile ziyaretçilere hakaret
etmek, karşı gelmek ve görevlerini yapmalarına engel
olmak,
7) Yasaklanmış veya müstehcen yayın, kitap, dergi,
broşür, gazete, bildiri, beyanname, ilan ve benzerlerini
dağıtmak, duvarlara ve diğer yerlere asmak, yapıştırmak,
yazmak, okul araç-gerecini ve eklentilerini bu amaçlar
için kullanmak,
8) Bilişim araçları ile yönetici, öğretmen, eğitici
personel, memur, diğer görevliler ve ziyaretçiler
ile öğrencileri rahatsız edici davranışlarda bulunmak,
9) Derslere, etütlere, atölye, laboratuvar ve mesleki
eğitim alanları ile okulun faaliyetlerine geç gelmeyi
veya erken ayrılmayı alışkanlık hâline getirmek,
10) Kavga, darp etmek ve yaralama olaylarına karışmak,
11) Öğrencilerin bulunmaması gereken yerlere gitmeyi
alışkanlık hâline getirmek ve arkadaşlarını böyle
yerlere gitmeye zorlamak,
12) Okul binası, eklenti ve donanımlarına, kendisinin
veya arkadaşlarının araç-gerecine ahlak dışı ya da
siyasi ve ideolojik amaçlı resim, şekil, amblem ve
benzeri şeyler yapmak ve yazılar yazmak,
13) Organizeli kopya çekmek veya çekilmesine yardımcı
olmak,
c) Okuldan tasdikname ile uzaklaştırma
cezasını gerektiren davranışlar;
1) Türk Bayrağı'na, sancağına, ülkeyi,
milleti ve devleti temsil eden sembollere saygısızlık
etmek,
2) Millî ve manevi değerleri söz, yazı, resim veya
başka bir şekilde aşağılamak; bu değerlere küfür ve
hakaret etmek,
3) Hırsızlık yapmak, yaptırmak ve yapılmasına yardımcı
olmak,
4) Okulla ilişkisi olmayan kişileri, okulda veya okula
ait yerlerde barındırmak,
5) Okul/kurum tarafından verilen kimlik kartı, karne,
öğrenci belgesi veya diğer belgelerde değişiklik yapmak;
sahte belge düzenlemek; üzerinde değişiklik yapılmış
belgeleri kullanmak veya bu belgelerin sağladığı haklardan
yararlanmak ve başkalarını yararlandırmak,
6) Okul sınırları içinde herhangi bir yeri, okul yönetiminden
izinsiz olarak eğitim-öğretim amaçları dışında kullanmak
veya kullanılmasına yardımcı olmak,
7) Okulun bina, eklenti ve donanımları ile okula ait
taşınır veya taşınmaz mallarına zarar vermek,
8) Ders, sınav, uygulama ve diğer faaliyetlerin yapılmasını
engellemek veya arkadaşlarını bu eylemlere katılmaya
kışkırtmak,
9) Eğitim-öğretim ortamına yaralayıcı, öldürücü silah
ve patlayıcı madde ile her türlü aletleri getirmek
veya bunları bulundurmak,
10) Zor kullanarak veya tehditle kopya çekmek veya
çekilmesini sağlamak,
11) Bağımlılık yapan zararlı maddeleri bulundurmak
veya kullanmak,
12) Yerine başkasını sınava sokmak, başkasının yerine
sınava girmek,
13) Eğitim-öğretim ortamında siyasi partilerin, bu
partilere bağlı yan kuruluşların, derneklerin, sendikaların
ve benzeri kuruluşların siyasi ve ideolojik görüşleri
doğrultusunda eylem düzenlemek, başkalarını bu gibi
eylemleri düzenlemeye kışkırtmak, düzenlenmiş eylemlere
etkin biçimde katılmak, bu kuruluşlara üye olmak,
üye kaydetmek; para toplamak ve bağışta bulunmaya
zorlamak,
14) Bilişim araçları ile yönetici, öğretmen, eğitici
personel, öğrenci, memur, diğer görevliler ve ziyaretçilere
etik olmayan ses, söz ve görüntülerle zarar verici
davranışlarda bulunmak,
15) Okul müdürlüğünden izin almadan okul hakkında
bilgi vermek amacıyla basın toplantısı yapmak, bildiri
yayınlamak, dağıtmak; konferans, temsil, tören, açık
oturum, forum ve benzeri etkinlikler düzenlemek ve
bu tür faaliyetlerde etkin rol almak,
16) Bir kimseyi ya da grubu suç sayılan bir eylemi
düzenlemeye, böyle eylemlere katılmaya, yalan bildirimde
bulunmaya, yalan delil göstermeye ya da suçu yüklenmeye
zorlamak,
17) Eğitim-öğretim ortamında, herhangi bir kimsenin
mal ve eşyasına el koymak, başkasına ait evrakı izinsiz
açmak, tahrip etmek ve başkalarını bu davranışlar
için kışkırtmak,
18) Eğitim-öğretim ortamını, amaçları dışında izinsiz
olarak kullanmak veya kullanılmasına yardımcı olmak,
ç) Örgün eğitim dışına çıkarma cezasını
gerektiren davranışlar;
1) Türk Bayrağı'na, sancağına, ülkeyi,
milleti ve devleti temsil eden sembollere hakaret
etmek,
2) Türkiye Cumhuriyeti'nin devleti ve milletiyle bölünmez
bütünlüğü ilkesine ve Türkiye Cumhuriyetinin insan
haklarına ve Anayasanın başlangıcında belirtilen temel
ilkelere dayalı millî, demokratik, laik ve sosyal
bir hukuk devleti niteliklerine aykırı miting, forum,
direniş, yürüyüş, boykot ve işgal gibi ferdi veya
toplu eylemler düzenlemek; düzenlenmesini kışkırtmak
ve düzenlenmiş bu gibi eylemlere etkin olarak katılmak
veya katılmaya zorlamak,
3) Kişileri veya grupları; dil, ırk, cinsiyet, siyasi
düşünce, felsefi ve dini inançlarına göre ayırmayı
, kınamayı, kötülemeyi amaçlayan bölücü ve yıkıcı
toplu eylemler düzenlemek, katılmak, bu eylemlerin
organizasyonunda yer almak,
4) Eğitim ortamında kurul ve komisyonların çalışmasını
tehdit veya zor kullanarak engellemek,
5) Bağımlılık yapan zararlı maddelerin ticaretini
yapmak,
6) Güvenlik güçlerince aranan kişileri, okulda veya
okula ait yerlerde saklamak ve barındırmak,
7) Okula, derslere, sınavlara girilmesine, ders veya
sınavların yapılmasına engel olmak, dersteki öğrencileri
dışarı çıkarmak, bunların yapılmasına yönelik zorlayıcı
davranışlarda bulunmak,
8) Okul içinde ve dışında tek veya toplu hâlde okulun
yönetici, öğretmen, eğitici personel, memur ve diğer
personeline karşı saldırıda bulunmak, bu gibi hareketleri
düzenlemek veya kışkırtmak,
9) Okulun bina, eklenti ve donanımlarını, okula ait
taşınır veya taşınmaz mallarını kasıtlı olarak tahrip
etmek,
10) Okul içinde ve dışında yaralayıcı, öldürücü her
türlü alet, silah, patlayıcı maddeleri kullanmak suretiyle
herhangi bir kimseyi yaralamaya teşebbüs etmek, yaralamak,
öldürmek, maddi veya manevi zarara yol açmak,
11) Kişi veya kişilere her ne sebeple olursa olsun
eziyet etmek; işkence yapmak veya yaptırmak, cinsel
istismar ve bu konuda kanunların suç saydığı fiilleri
işlemek,
12) Çete kurmak, çetede yer almak, yol kesmek, adam
kaçırmak; kapkaç ve gasp yapmak, fidye ve haraç almak,
13) Yasa dışı örgütlerin ve kuruluşların, siyasi ve
ideolojik görüşleri doğrultusunda propaganda yapmak,
eylem düzenlemek, başkalarını bu gibi eylemleri düzenlemeye
kışkırtmak, düzenlenmiş eylemlere etkin biçimde katılmak,
bu kuruluşlara üye olmak, üye kaydetmek; para toplamak
ve bağışta bulunmaya zorlamak,
14) Bilişim araçları ile toplum değerlerine aykırı
zararlı, bölücü, yıkıcı, ahlak dışı ve şiddet içerikli
yasak yayınlar bulundurarak kişi ve kurumlarla ilgili
ses, söz ve görüntüler alıp bunları çoğaltmak, sanal
ortamlarda dinlemek, dinlettirmek, izlemek, izlettirmek,
yaymak ve ticaretini yapmak,
(2) Yukarıda belirtilenlerin
dışında ve disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil
ve hâllere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer
eylemlerde bulunanlara suça uygun cezalar verilir.
Pansiyonlarda veya başka okul / kurumdaki
disiplin olayları
MADDE 13 – (1) Öğrencinin
kayıtlı olduğu okul/kurum dışında; kaldığı pansiyonda,
ders, kurs veya telafi eğitimi aldığı okul/kurumda,
disiplin olaylarına karışmaları hâlinde ön soruşturmaları,
olayın meydana geldiği ortaöğretim kurumu/okulunca yapılır.
Olayla ilgili karar alınmak üzere soruşturma dosyası
öğrencinin kayıtlı olduğu okul/kuruma gönderilir.
(2) Staj çalışması
veya meslek eğitimi görülen işletmelerde öğrencinin
karıştığı disiplin olayları, kayıtlı bulunduğu okul/kuruma
bildirilir. Olay, okul müdürlüğünce soruşturularak sonuçlandırılır.
Cezaya neden olan davranışın tekrarlanması
MADDE 14 – (1) Aynı
disiplin cezasının verilmesine neden olan aynı davranışın,
öğretim yılı içinde tekrarlanması hâlinde bu davranış
hangi cezayı gerektiriyorsa bu cezadan bir derece daha
ağır ceza verilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Uygulama ile İlgili Esaslar ve Ceza
Takdirinde Dikkat Edilecek Hususlar
Uygulama ile ilgili esaslar
MADDE 15 – (1) Şikâyetler,
gerçek ve/veya tüzel kişilerce okul müdürlüğüne yazılı
olarak bildirilir. İsimsiz ve imzasız başvurular işleme
alınmaz.
(2) Disiplin soruşturmasını
gerektiren ve doğrudan okul yönetimine duyurulan veya
bildirilen cezai soruşturmayı gerektiren şikayetler,
yazılı olarak ilgililere zamanında iletilir.
Ceza takdirinde dikkat edilecek hususlar
MADDE 16 – (1) Disiplin
cezaları takdir edilirken;
a) Öğrencilerin 18 yaşına kadar çocuk olduğu bilinciyle
hareket edilmesi,
b) Öğrencilerin yararlarının temel alınması,
c) Soruşturma sürecinde gizlilik ilkesine uyulması,
ç) Sınıf rehber öğretmeni ve öğrenci velisinin de öğrenci
ile ilgili görüşlerinin alınması,
d) Öğrencinin ailesi ve çevresiyle ilgili bilgilerden
de yararlanılması, mümkünse sosyal inceleme raporu düzenlenerek
öğrencinin içinde yaşadığı ortamın araştırılması, gerektiğinde
sosyal araştırmacılardan da görüş alınması,
e) Öğrenciyi suça ya da kabahate iten tahrik unsurlarının
göz önünde bulundurulması; kararda hükmün yanı sıra
olaya neden olan etkenlere de yer verilmesi; suç ya
da kabahatin kanıtlanmış olması,
f) Mahkemeye intikal eden olaylarda disiplin cezası
verilmesi için hukukun üstünlüğü ilkesinden hareketle
yeterli delil bulunmaması hâlinde adli işlem sonucunun
beklenmesi,
g) Öğrencilerin kişisel özelliklerinin bilinmesi,
ğ) Davranışın niteliği, önemi ve ne gibi şartlar altında
yapıldığı,
h) Davranışın yapıldığı zamandaki öğrencinin psikolojik
durumu,
ı) Öğrencinin yaş ve cinsiyeti,
i) Öğrencinin derslerdeki ilgi ve başarısı,
j) Öğrencinin daha önce aynı fiili işleyip işlemediği;
ceza alıp almadığı,
k) Öğrencinin tüm kişiliğinin değil, yalnız söz konusu
davranışının odak noktası yapılması,
l) Davranışın niteliği ile verilen cezanın uyumlu ve
caydırıcı olması,
m) Cezayı gerektiren davranışlardan dolayı birden fazla
disiplin cezası verilemeyeceği hususları göz önünde
bulundurulur.
Disiplin cezalarının onaylanması ve
uygulanması
MADDE 17 – (1) Okul
öğrenci ödül ve disiplin kurulunca kararlaştırılan kınama,
okuldan kısa süreli uzaklaştırma, okuldan tasdikname
ile uzaklaştırma ve örgün eğitim dışına çıkarma cezalarından;
a) Kınama ve Okuldan Kısa Süreli Uzaklaştırma cezaları
okul müdürünün,
b) Okuldan Tasdikname ile Uzaklaştırma cezası, ilçe
öğrenci disiplin kurulunun,
c) Örgün Eğitim Dışına Çıkarma cezası, il öğrenci disiplin
kurulunun
onayından sonra uygulanır.
(2) Bütün cezalar,
velilere Tebligat Kanunu hükümlerine uygun olarak bildirilir
ve tebellüğ belgesi disiplin dosyasında saklanır.
Davranış notunun indirilmesi ve iadesi
MADDE 18 – (1) Ceza
alan öğrencilerin davranış notlarından;
a) Okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezası için iki,
b) Okuldan tasdikname ile uzaklaştırma cezası için üç,
c) Örgün eğitim dışına çıkarma cezası için dört
not indirilir.
(2) Her ders yılı
başında öğrencilerin davranış notu beştir. Okul öğrenci
ödül ve disiplin kurulu, davranış notu indirilmiş olan
öğrencilerin durumlarını ders yılı sonunda inceler ve
sonucunu öğretmenler kurulunun görüşüne sunar. Öğretmenler
kurulu, davranış notları indirilen öğrencilerin durumlarını
değerlendirerek iyi hâlleri görülen ve cezaya neden
olan davranışları tekrar etmemiş olan öğrencilerin davranış
notunu iade edebilir.
Cezaların dosyalara işlenmesi, silinmesi
ve dosyaların saklanma süresi
MADDE 19 – (1) Öğrencilerin
aldıkları ceza, öğrenci dosyalarına işlenir. Daha sonraki
ders yıllarında aynı davranışları tekrarlamayan ve iyi
hâlleri görülenlerin durumları, okul öğrenci ödül ve
disiplin kurulunca değerlendirilir. Öğretmenler kurulu
kararına bağlı olarak cezaları, mezun olacakları ders
yılı sonunda öğrenci dosyalarından silinir ve sonuç
yazılı olarak velilerine bildirilir.
(2) Dosyadan silme
işlemi, dosyanın uygun bir yerine kararın tarih ve sayısı
yazılıp silinme gerekçeleri açıklanarak gerçekleştirilir.
Bu açıklama dışında dosyanın üzerinde herhangi bir değişiklik
yapılmaz.
(3) Yetkili kurumlarca
öğrencinin disiplin durumuna ilişkin bilgi istendiğinde
ilgili kuruma, öğrencinin disiplin cezası bulunmadığı
bildirilir.
(4) Okulda, öğrenci
ödül ve disiplin kurulu belgeleri ve dosyası ilgili
mevzuat hükümlerince saklanır.
Cezaların uygulanması
MADDE 20 – (1) Disiplin
cezalarının uygulanmasında aşağıdaki hususlar göz önünde
bulundurulur:
a) Okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezası alan öğrenciler;
1) Okula devam ettirilmez.
2) Okula devam etmedikleri günler devamsızlıktan sayılmaz.
3) Pansiyonlu okullarda okul öğrenci ödül ve disiplin
kurulu kararlarına dayalı olarak ya velisine teslim
edilir ya da pansiyonda kalmasına izin verilir. Ancak
diğer öğrencilerin huzur ve güvenini olumsuz etkileyecek
öğrencilerin pansiyonda kalmalarına izin verilmez.
4) Öğrencilerin ulusal ya da uluslararası etkinliklere
katılıp katılmayacaklarına okul yönetimince karar
verilir.
b) Okuldan tasdikname ile uzaklaştırma
cezası alan öğrenciler;
1) Başvurdukları il/ilçe millî eğitim
müdürlüklerince istekleri de dikkate alınarak okul
türleri ve ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurularak
uygun okullara yerleştirilir. Aynı ilde öğrencinin
devam edebileceği programın bulunmaması hâlinde, Bakanlığın
ilgili öğretim dairesiyle iş birliği yapılarak gerekli
tedbirler alınır.
2) Parasız yatılı öğrencilerin, ilgili mevzuat hükümlerine
göre uygun görülen okullara nakilleri yapılır.
3) Önceki okul müdürlüğü ile öğrenim gördüğü okul
müdürlüğünce uygun görülmesi hâlinde en az bir öğretim
yılı geçtikten sonra eski okullarına dönebilirler.
c) Örgün eğitim dışına çıkarma cezası
alan öğrenciler;
1) Akşam liseleri dışında devam
zorunluluğu olan okullara kayıt yaptıramaz.
2) Açık öğretim programları ile yaygın eğitim kurumlarına
kayıt yaptırabilirler.
ç) İtirazda bulunulması hâlinde itiraz
sonuçlanıncaya kadar ceza uygulanmaz.
Ceza alan öğrencilerin sınavları
MADDE 21 – (1) 0kuldan
kısa süreli uzaklaştırma cezası alan ya da geçici olarak
okuldan uzaklaştırılan öğrenciler, bu sürede katılamadıkları
sınavların yerine, okul yönetimlerince belirlenen tarihlerde
sınavlara alınmaları sağlanır.
Zararın ödetilmesi
MADDE 22 – (1) Takdir
edilen disiplin cezasının yanında okul ve kişi mallarına
verilen zararlar, zarara yol açan öğrencilere ödettirilir.
Konu ile ilgili olarak okul müdürlüğü gerekli tedbirleri
alır.
Yönetim tedbiri
MADDE 23 – (1) Müdür,
disiplin olaylarında öğrenciyi bir taraftan okul öğrenci
ödül ve disiplin kuruluna sevk etmekle birlikte, gerektiğinde
kurula sevkten önce veya sonra, kovuşturmanın tamamlanmasını
ve sonucunu beklemeden acele bir tedbir olmak üzere
il/ilçe millî eğitim müdürünün onayı ile yedi iş gününü
geçmemek kaydıyla uygun göreceği süre kadar geçici olarak
okuldan uzaklaştırabilir. Bu durumdaki öğrenciler, ders
ve sınavlarla diğer etkinliklere alınmazlar.
(2) Okul öğrenci ödül
ve disiplin kurulu, davranışın, öğrencinin okulda kalmasında,
ders ve diğer etkinliklere katılmasında, sınavlara girmesinde
sakınca doğuracak öncelik ve derecede ağır olması hâlinde
öğrencinin okulda kalmasının sakıncalı olacağını okul
müdürlüğüne bildirir. Bu konuda takdir müdüre aittir.
(3) Tedbirin alınmasını
izleyen en geç üç iş günü içinde mesleki ve teknik ortaöğretim
programlarında bu sürenin, öğrencinin işletmeye gittiği
günlere rastlaması hâlinde takip eden iş gününde öğrenci
hakkında disiplin işlemine başlanır ve okul öğrenci
ödül ve disiplin kuruluna sevkinden itibaren en geç
yedi iş günü içinde durumu karara bağlanır. Aksi takdirde
alınan tedbir, kendiliğinden kalkmış sayılır. Zorlayıcı
ve haklı nedenler varsa bu tedbir, en çok iki kez daha
yenilenebilir.
(4) Buna rağmen disiplin
işlemi sonuçlanmamışsa ilgili öğrencinin okula devam
edip etmemesi, yatılı öğrenci ise ilgili mevzuat hükümlerine
göre yeni okulu tespit edilip sonuç, okula bildirilinceye
kadar öğrencinin mağduriyetini önlemek bakımından okulunda
kalıp kalamayacağı hususu kaymakamlık/valilik onayı
ile belirlenir.
(5) Öğrencilerin
neden olduğu olağanüstü durumlar karşısında müdür, tedbir
olmak üzere okul ve pansiyonların eklentileriyle birlikte
en çok üç iş günü öğretime kapatılması gerektiğini millî
eğitim müdürlüğüne teklif edebilir.
Cezalara itiraz
MADDE 24 – (1) Cezaların
tebliğ tarihinden itibaren yedi iş günü içinde;
a) Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu kararlarına
okul müdürü, öğrenci velisi veya 18 yaşını tamamlamış
öğrencilerce ilçe öğrenci disiplin kuruluna,
b) İlçe öğrenci disiplin kurulu kararlarına; ilçe millî
eğitim müdürü, okul müdürü, öğrenci velisi veya 18 yaşını
tamamlamış öğrencilerce il öğrenci disiplin kuruluna,
c) İl öğrenci disiplin kurulu kararına; millî eğitim
müdürü, okul müdürü, öğrenci velisi veya 18 yaşını tamamlamış
öğrencilerce öğrenci üst disiplin kuruluna itirazda
bulunulabilir.
(2) Öğrenci velisi
veya 18 yaşını tamamlamış öğrencilerce yapılacak itirazlar
okul müdürlüğü kanalıyla olur.
(3) Okul müdürlüğü
yazılı başvuruyu ve itiraz gerekçeleri hakkındaki görüşlerini,
gerekli belgelerle birlikte başvurunun yapıldığı tarihten
itibaren en geç yedi iş günü içinde üst kurullara gönderir.
